De groenste wijk van Leiden

  Bekijk ook de aparte website 'Merenwijk in beeld' met heel veel foto's over de wijk.

Een actie op de IJsselmeerlaan in het kader van Sociale Veiligheid.

Eind september, begin oktober, vroeg donker. Vrouwen worden bang, bang, ja bang, op het fietspad. Twee paden naast rijbanen, die prachtig omzoomd met hoge bomen en groengerokt struikgewas, in najaar en winter gevaren met zich meebrengen. Gevaren waar wijzelf, maar ook onze opgroeiende dochters, niet aan blootgesteld willen worden. Gevaren waarover niet gemakkelijk gepraat wordt, maar wel gefluisterd. Angst is overduidelijk.

Film/theaterbezoek, zwemmen, gymmen, zingen in 't koor, yoga, een cursus, groepswerk in het buurthuis, bezoek aan ouders. Elke activiteit in de avond wordt omringd door angst.
Al die mogelijkheden zijn op fietsafstand te bereiken, maar velen van ons durven zoiets pas te ondernemen, als je met meer vrouwen samen de Merenwijk in of uit kunt rijden.

Begin September 1985 steken we de koppen bijeen. Er wordt naar de gemeente geschreven, naar de wethouder gebeld, naar ambtenaren, maar ... reacties of antwoorden komen niet snel genoeg.
En wij, wij willen dat er iets gaat gebeuren – voordat het winter is!

Tja, dan maar zelf aanpakken en erger voorkomen.
Geen angst meer op je fiets, geen angst bij struiken waarin verdachte bewegingen te zien zijn, geen angst meer voor 'n zetje, waarbij je omvalt en heel kwetsbaar bent en ook geen angst voor mannen die met opengewaaide broek voor onaangename verrassingen zorgen.
Dus wordt er in hoog tempo en vooral in stilte een plan gesmeed.

Van dinsdag op woensdag (22/23 okt) verzamelt zich rond 23.30 uur een groep van ongeveer 20 vrouwen ( in de leeftijden tussen 25 en 56 jaar) in de Kiekendieftunnel.
Taken worden verdeeld, geleende heggenscharen (!), zagen, plastic zakken en touw wordt uitgedeeld. Bovendien spreken we af, dat het werk "plat" gaat bij een afgesproken fluitsignaal.

Een van de vrouwen heeft in haar fietstas gloeiend hete koffie in thermoskannen. Ook suiker, koffiemelk en pakken met koekjes vervoert ze. De fles cognac goed ingepakt. Die is voor later in de nacht, voordat de kou in de botten trekt. Bovendien houdt zij het eventuele verkeer in de gaten. Het fluitje, bungelend aan een touwtje, om haar nek.

Het werk kan beginnen.
Op de twee fietspaden verspreiden zich kleine groepjes en het zagen, snoeien, en stapelen van de takken begint.
Soms hoor je gefluister, "Help me effe", "verdomme, wat n taaie" en "o, wat jammer van die mooie besjes, maar ik doe het voor mijn kind, zij moet veilig terug kunnen komen uit de stad." Verder werkt ieder in stilte, in de stilte van de nacht. Verderop in de wijk liggen hier en daar geliefde echtgenoten heerlijk en diep te slapen, wan die weten van niks! Voor de veiligheid is er immers geheimhouding afgesproken!
De koffie wordt snel opgedronken en de cognac doet zijn werk. Het is stil op de IJsselmeerlaan, heel stil. De rondrijdende herkenbare politiewagen, die om 2 uur z'n ronde doet, heeft niets in de gaten en rijdt door. Verder geen verkeer en daardoor kan er goed worden doorgewerkt. De aanwezige en meezagende fotografe heeft tussen de bedrijven door haar plaatjes geschoten. Het bundelen kan beginnen.

Tegen half vijf schrikken de twee vrouwen, die de spandoeken (met verklarende teksten) willen ophangen, als er plotseling een kleine, bruine personenwagen langs rijdt, vanaf de Willem de Zwijgerlaan. Hij rijdt langzamer en langzamer en keert om ter hoogte van de Kiekendieftunnel.

Het fluitsignaal klinkt en de meeste vrouwen verdwijnen in de tunnel, in nog bestaand groen of achter hoeken van de flatgebouwen. Alle materiaal blijft achter.
De inzittenden van de auto, blijken twee agenten te zijn en zij betrappen de vrouwen met de spandoeken op heterdaad. Voor we 't weten worden ze in het bruine autootje geladen. De fotografe is ondertussen op zoek naar haar toestel en ook zij wordt opgepakt. Daar gaan ze dan onze drie vriendinnen-in-de-strijd.

Verbijsterd, sluipt iedereen naar de tunnel en vandaar verdwijnen we – na een afspraak voor overdag – stilletjes en verslagen naar huis.

Het drietal verdwijnt in een politie-cel en in de meeste huizen lijkt het alsof er niemand iets van heeft gemerkt.

Om 10 uur in de ochtend loopt het vol op het afgesproken adres.
De ochtend is taai, duurt lang en "van horen zeggen" vernemen we, dat er mannen van de gemeente de takken opruimen. Intussen nemen we contact op met de Stichting Vrouwen tegen Sexueel Geweld, die aangegeven hebben ons zo nodig juridisch te ondersteunen.
Wat we niet weten is, dat de politie 's nachts het fototoestel heeft meegenomen en de foto's snel heeft laten ontwikkelen en afdrukken. Hierdoor ligt er bij het verhoor van het meegenomen drietal belastend materiaal op tafel.

Gelukkig komen rond half twaalf de meegenomen vrouwen terug. Ze zijn vrijgelaten! Wat een weerzien!!

Hierna krijgt onze actie nog een lang staartje.

Er komen contacten met de gemeente (en nu in sneltreinvaart). De actiegroep De Heggeschaar biedt samenwerking aan om meer plekken aan te wijzen die onveilig zijn. Gevolgd door de voorbereiding van het in kaart brengen van de wijk en een systeem om aan te geven waar en op welke manier het "onveilig voelt".
Inmiddels ontdekt de pers deze actievorm en er verschijnen artikelen in de krant en in tijdschriften. Er komen berichten van solidariteit en bewondering. Wij, van de inmiddels bekend geworden Actiegroep De Heggeschaar, komen om in het werk. ledere vrouw die heeft meegewerkt bij het snoeien, zet zich ook in voor deze taken.
We bekijken in de Merenwijk elk fietspad, elke tunnel, elke begroeide plek "op ons gevoel van onveiligheid". We registreren, leggen vast en doen ons best om zo duidelijk mogelijk aan te geven, waardoor iets onveilig voelt. Niet alleen groen kan hinderlijk zijn, maar ook kapotte lantaarnlampen en volkomen donkere tunnels.
De term "sociale veiligheid" komt op en wordt zelfs overgenomen door instituten buiten ons om.

Op 14 november (3 weken na die opzienbarende actie) fietsen wij met de heer J.A. Peters, wethouder van ruimtelijke ordening, openbare werken en verkeer, zijn ambtenaren en de plaatselijke pers door onze mooie, groene maar vrouw-onveilige Merenwijk. Daarbij maken wij hen attent op de door ons gesignaleerde onveilige plekken.
De gemeente belooft te hoog groen kort te snoeien, kapotte lampen SNEL te vervangen, en donkere tunnels van licht te voorzien. Maar er zijn meer wijken die om dit soort aandacht en voorzieningen vragen, dus moeten we ook geduld hebben. Toch zal onze wijk met voorrang bewerkt worden. (De schrik voor de actievoerders zit er flink in !)
De actiegroep geeft wel aan te gaan slapen, maar zal zeker wakker worden als het noodzakelijk is.

Een ander heugelijk feit ontvangen we op 28 januari 1986. De zaak van de dames die "gezeten" hebben, is geseponeerd. Dus blijft het blazoen van de opgepakte vrouwen onbesmet.
Verder laat de gemeente gelukkig de schadeclaim vallen. En al snel zien we dat de gemeentelijke groenvoorziening de schade herstelt, struiken zo laag mogelijk snoeit of weghaalt en er wordt gras ingezaaid. Het vervangen van kapotte lampen duurt wat langer en in overleg met de gemeente Oegstgeest krijgt gelukkig ook de Broekwegtunnel verlichting.


En als slagroom op de taart staan er, een paar weken na onze stoutmoedige actie, teksten gekalkt op de fietspaden:
LAAG GESNOEID = VEILIG GEFIETST
en
VROUWEN BEDANKT.